Zakłady Chemiczne ZACHEM S.A. deklarują dobrowolne przystąpienie do Programu „Odpowiedzialność i Troska”. Zgodnie z założeniami tego Programu będziemy nieprzerwanie dążyć do poprawy bezpieczeństwa ludzi i stanu środowiska naturalnego.

W naszej codziennej działalności zobowiązujemy się do:

• Propagowania postawy świadomej odpowiedzialności za bezpieczeństwo i stan środowiska naturalnego.
• Wyzwalania aktywności wszystkich pracowników w działaniach na rzecz bezpieczeństwa ludzi i ochrony środowiska naturalnego.
• Poszerzania wiedzy przez prowadzenie i popieranie badań w zakresie wpływu naszych produktów, procesów i odpadów na bezpieczeństwo ludzi i środowisko naturalne.
• Eksploatowania instalacji i urządzeń w sposób zapewniający bezpieczeństwo ludzi i ochronę środowiska naturalnego.
• Poszukiwania środków na modernizację Zakładu prowadzącą do minimalizacji odpadów i ścieków u źródła.
• Współpracy nad stanem środowiska naturalnego ze społecznością lokalną.
• Prezentowania idei i osiągnięć wynikających z realizacji Programu „Odpowiedzialność i Troska” w środkach masowej komunikacji, sympozjach i wystawach.

Zakłady Chemiczne ZACHEM Spółka Akcyjna są pierwszą firmą branży chemicznej – sygnatariuszem międzynarodowego Programu „Odpowiedzialność i Troska” (Responsible Care), w którym producent przejmuje odpowiedzialność za produkt w całym jego cyklu życia.
Jednym z najważniejszych dokonań ZACHEMU S.A. w dziedzinie ekologii w ostatniej dekadzie było przekazanie do eksploatacji instalacji do termicznej utylizacji odpadów oraz mechaniczno-chemicznej oczyszczalni ścieków, w której przygotowuje się zachemowskie ścieki do oczyszczalnia biologicznego. W celu wybudowania biologicznej oczyszczalni ścieków została powołana Spółka Wodna „Kapuściska”, której udziałowcami są: Bydgoszcz, ZACHEM S.A., gmina Solec Kujawski, Nitro-chem oraz Stomil. Wartość inwestycji wyniosła ponad 160 mln zł. Oczyszczalnia przyjmuje zachemowskie ścieki od marca 2001 roku.
Zakłady Chemiczne ZACHEM S.A. uczestniczą w programach „minimalizacji odpadów u źródła” i „czystszej technologii”. Wydają coroczny Raport Ekologiczny oraz kwartalnik ekologiczny ZEF adresowany do mieszkańców Bydgoszczy. Wdrożony jest System Zarządzania Środowiskiem wg normy ISO 14001 oraz System Zarządzania Zdrowiem i Bezpieczeństwem wg normy PN-N-18001.

„Odpowiedzialność i Troska” - w ZACHEMIE S.A. 

        W maju 1994 roku Zakłady Chemiczne ZACHEM S.A. przystąpiły do międzynarodowego programu „Odpowiedzialność i Troska”. Byliśmy pierwszą firmą chemiczną w Polsce, która zdecydowała się na taki krok zakładając, że program będzie przydatny przy rozwiązywaniu naszych problemów ekologicznych i problemów bezpieczeństwa produkcji.
Nasza obecność na tzw. liście 80 najbardziej uciążliwych zakładów w kraju dowodziła, że problemy w ZACHEMIE S.A. były. Poza tym w kontekście dawnej polityki informacyjnej firmy i wyrażanych na jej temat obiegowych, często niezasłużonych, opinii ważna była również sprawa lepszej komunikacji ze społecznością lokalną. Już wówczas wiedzieliśmy, że mamy też inne zadania niż tylko produkcję. Należało również zadbać o naszych Sąsiadów z wielkich osiedli mieszkaniowych tak, aby maksymalnie ograniczać wpływ działalności ZACHEMU S.A. na najbliższe otoczenie i informować o tym, co się u nas dzieje. 
Zdajemy sobie sprawę, że produkując i przetwarzając substancje toksyczne takie jak chlor, fosgen czy propylen musimy liczyć się z wystąpieniem nadzwyczajnych zagrożeń dla środowiska naturalnego. Wreszcie, stale staramy się zmniejszać narażenie pracowników na szkodliwe i uciążliwe warunki pracy związane z instalacjami o różnorodnym stopniu nowoczesności. Te potrzeby legły u podstaw decyzji o przystąpieniu do realizacji programu „Odpowiedzialność i Troska”.
       W ciągu tych lat, które upłynęły od momentu deklaracji firmy do systematycznego zmniejszania uciążliwości dla środowiska, zrealizowaliśmy wiele zadań proekologicznych. Znacznie zmniejszyły one emisję substancji chemicznych do atmosfery, ilość pobieranej wody i odprowadzanych ścieków oraz zawartych w nich zanieczyszczeń. Uporządkowano gospodarkę odpadami, zagospodarowano niektóre odpady niebezpieczne.
Spośród wielu wykonanych prac proekologicznych na szczególną uwagę zasługują:

• Oddanie instalacji do głębokiej destylacji smół (wyparka Lista) umożliwiającej gospodarcze wykorzystanie odpadu tzw. koksiku do wytwarzania energii cieplnej.
  
• Systematyczne zamykanie obiegów wodnych, a w szczególności zamknięcie obiegu wody chłodniczej w instalacji produkcji tlenku węgla oraz instalacji baterii wyparnej, co spowodowało zmniejszenie poboru wody o ok.4,5 mln m3/rok.
  
• Modernizacja i rozbudowa instalacji toluenodiizocyjanianu. W efekcie - zasadniczo zmniejszono ilość powstających ścieków i odpadów.
  
• Wybudowanie i oddanie do eksploatacji chemiczno - mechanicznej oczyszczalni ścieków tzw. Centralnej Stacji Neutralizacji, która przygotowuje ścieki dla biologicznej oczyszczalni.
  
• Urządzenie strefy ochronnej ujęcia wody pitnej.
  
• Optymalizacja procesów technologicznych w Zakładzie Epichlorohydryny - zmniejszenie powstawania 
  grysu wapiennego, zmniejszenie substancji chemicznych odprowadzanych w ściekach (wyrażonych współczynnikiem ChZT) o 234 Mg/rok.
  
• Uruchomienie instalacji do wykorzystania ciepła odpadowego z wybranych węzłów technologicznych. Ciepło to służy do ogrzewania pomieszczeń, co zmniejsza zużycie pary wodnej pobieranej z EC o ok. 60 tys. Mg/rok. Daje to ok.7000 Mg mniej węgla spalonego w elektrociepłowni oraz mniejszą ilość substancji wyemitowanych do atmosfery.
  
• Wyeliminowanie freonu R-11 w procesie produkcji pianki poliuretanowej.

W dziedzinie poprawy komunikacji i współpracy ze społecznością lokalną najważniejsze działania to:

• Wydawanie kwartalnika ekologicznego ZEF, który jest darmowo kolportowany wśród młodzieży i mieszkańców najbliższych osiedli.
  
• Coroczne, od 1994 roku, publikacje Raportu Ekologicznego ZACHEMU S.A.
  
• Przyjmowanie wycieczek młodzieży ze szkół podstawowych, średnich i wyższych (około 70).
  
• Konsultacje i udostępnianie danych do opracowań prac dyplomowych dla młodzieży ze szkół średnich i wyższych.
  
• Zorganizowanie na terenie zakładu trzech otwartych spotkań z mieszkańcami, połączonych ze zwiedzaniem firmy.
  
• Stałe kontakty z pobliskim Technikum Chemicznym - pomoc uczniom w przygotowaniu materiałów na międzynarodowy konkurs organizowanego pod patronatem CEFIC, PIPCH i EUROCHLOR
  
• Uczestniczenie w seminariach, konferencjach i sympozjach tematycznych oraz spotkaniach organizowanych przez Radę Osiedla Mieszkańców.
  
• Publikacje o ochronie środowiska i oddziaływaniu ZACHEMU S.A. na środowisko w prasie ogólnopolskiej i regionalnej.

Poprawie bezpieczeństwa pracy i minimalizowaniu zagrożeń służy też wdrażanie Systemu Zarządzania Środowiskiem wg norm ISO 14001 oraz Systemu Zarządzania Zdrowiem i Bezpieczeństwem wg normy PN-N-18001.
Wdrożyliśmy znowelizowany sposób kontroli i oceny warunków bhp.
Przystąpiliśmy do międzynarodowego stowarzyszenia EUROCHLOR, skąd otrzymujemy aktualne dane dotyczące zagrożeń w instalacjach chlorowych jakie występują na świecie.
Uczestniczyliśmy w realizacji projektu EVISA, który propaguje nowe metody zarządzania bezpieczeństwem pracy. Braliśmy udział w programie rozwoju systemu edukacji „TEMPUS”, który zajmuje się szeroko pojętym bezpieczeństwem i oddziaływaniem na środowisko wynikającym z funkcjonowania zakładu (współpraca z Politechniką Łódzką).
Ważnym elementem w działalności ZACHEMU S.A. były zabiegi o objęcie naszej firmy procedurą „Programu dostosowawczego” określonego przez PIOŚ dla warunkowego skreślenia z tzw. listy 80 zakładów uciążliwych dla środowiska. 
Sporządziliśmy opracowanie, które dokumentując problemy ekologiczne zakładu, jednocześnie podaje rozwiązania i terminy ich realizacji. Na tej podstawie Główny Inspektor Ochrony Środowiska podjął decyzję o warunkowym skreśleniu ZACHEMU S.A. z tej listy.
Z pewnością jednym z najważniejszych zadań proekologicznych współrealizowanych w ostatnich latach przez ZACHEM S.A. była budowa biologicznej oczyszczalni dla ścieków z Bydgoszczy i zakładu oraz okolic miasta. W finansowaniu budowy uczestniczą również: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska oraz Ekofundusz.
W 2001 roku uruchomiliśmy również automatyczną stację monitoringu powietrza.
Działalność ZACHEMU S.A. na rzecz ochrony środowiska została dostrzeżona i nagrodzona.
Otrzymywaliśmy m.in. wielokrotnie nagrody NOT za rozwiązania poprawiające procesy technologiczne i gospodarkę odpadami. Od 1996 roku posiadamy Świadectwo Przedsiębiorstwa Czystszej Produkcji.
Dobrowolne przystąpienie w 1994 roku do programu „Odpowiedzialność i Troska” dało wymierne efekty. Trudno jednak oszacować zmiany jakie zaszły w sposobie myślenia naszych pracowników. To jest m. in. efekt dobrowolnego przyjęcia określonych zobowiązań.
Oznacza to, że firma jest „przezroczysta” jeśli chodzi o produkcję i ochronę środowiska.
ZACHEM S.A. od lat nie ukrywa, że ma problemy związane z ekologią ale prezentuje wszystko to co robi, by te problemy rozwiązać i zmienić technologie na jak najbezpieczniejsze dla otoczenia.
Wiele kosztownych zaniedbań w tej dziedzinie wynikało z tego, że przez wiele lat pracownicy nie nauczyli się szacunku dla środowiska naturalnego i odpowiedzialności za nie. Nie sprzyjała nam społeczność lokalna zaniepokojona o swoje zdrowie i bezpieczeństwo.
Narosły stereotypy, bo nie było informacji i dialogu.
Żeby to wszystko zmienić nie wystarczy mieć choćby najlepszy program. Potrzeba dobrej woli stron i lat pracy. Przy prawdziwej odpowiedzialności i trosce zrodzi się zaufanie i zrozumienie. Z jednej strony pracownicy ZACHEMU S.A., którzy sami muszą być przekonani, że nie wolno niszczyć tworząc coś innego. Z drugiej - mieszkańcy Bydgoszczy, którzy z niedowierzaniem i rezerwą traktują zakład, o którym wiadomo, że na pewno truje. Przecież to wielka chemia!
Czy już się nam udało zmienić siebie i wizerunek firmy? Przecież tyle zrobiliśmy by produkować bezpiecznie i „czysto”! Nie mam złudzeń, że wielu ZACHEM S.A. już polubiło. Wystarczy żeby większość wiedziała, że za bramą naszej firmy nie pracują ludzie bezmyślnie niszczący środowisko naturalne, a wprost przeciwnie, oni też chcą żyć w zdrowym otoczeniu. Dlatego od tylu lat jesteśmy „odpowiedzialni i troskliwi”, jak nigdy wcześniej i będziemy tak długo, jak potrwa produkcja w firmie.
Widać to w naszych corocznych, jawnych raportach ekologicznych, w kwartalniku ZEF, na stronach internetowych, a przede wszystkim można się o tym przekonać analizując inwestycje proekologiczne ZACHEMU S.A. . Można wreszcie przyjść do zakładu i zapytać wprost, jeśli ma się jakieś wątpliwości.